De nieuwe PGS 15:2025 voor de opslag van verpakte gevaarlijke stoffen is klaar en gepubliceerd, maar op dit moment nog niet opgenomen in de Omgevingsregeling. Dit betekent dat de wet formeel nog terugvalt op de voorgaande versie, doorgaans de PGS 15 uit 2016. In de praktijk zorgt dit voor een spagaat: de industrie en ontwerpers willen werken met de nieuwste, meest actuele inzichten, terwijl handhavers en vergunningverleners vastzitten aan de juridische kaders van de oude richtlijn. Zolang de overheid de Omgevingsregeling niet heeft geüpdatet, ben je verplicht de oude regels te volgen, tenzij je bewust een beroep doet op de zogeheten gelijkwaardigheidsbepaling.
Hoe je met deze situatie omgaat, wat dit betekent voor nieuwbouw of aanpassingen, en hoe je toch de 2025-versie in de loopgraven van de praktijk kunt gebruiken, lees je hieronder.
Dat de nieuwste PGS-richtlijn nog niet wettelijk is verankerd, heeft directe gevolgen voor bedrijven die gevaarlijke stoffen opslaan. Het raakt zowel je dagelijkse bedrijfsvoering als je langetermijnplannen voor uitbreiding of verbouwing.
Je mag PGS 15:2025 nog niet zomaar als standaard gebruiken
Wanneer je een nieuwe opslagvoorziening ontwerpt en je baseert dit simpelweg op de PGS 15:2025, loop je bij de aanvraag van je omgevingsvergunning of bij je melding direct vast. Het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) verwijst via de Omgevingsregeling nog keihard naar de oudere versie. Een toezichthouder toetst jouw plannen aan deze wettelijke vereisten. Doe je dit niet, dan voldoe je formeel niet aan de regels. Dit kan leiden tot afkeuring van je plannen, wat onnodige vertraging in je project oplevert.
Handhaving kijkt voorlopig nog naar de oude versie
Ook voor bestaande situaties en reguliere inspecties geldt dat de oude PGS 15 de maatlat is. Als een inspecteur van de Omgevingsdienst of de veiligheidsregio bij je langs komt, houden zij het vinkjeslijstje van de wettelijk aangewezen versie aan. Zelfs als jij vindt dat je opslag veiliger is ingericht volgens de richtlijnen van 2025, kan de inspecteur hier formeel geen rekening mee houden zonder dat hiervoor de juiste juridische stappen zijn gezet. Dit vraagt om afstemming en soms wat geduld in de communicatie met het bevoegd gezag.
In het kader van de ontwikkelingen rondom PGS15:2025, dat nog niet is opgenomen in de omgevingsregeling, is het belangrijk om ook aandacht te besteden aan de rol van de preventiemedewerker bij het voorkomen van ongevallen. Dit onderwerp wordt verder belicht in een gerelateerd artikel dat de verantwoordelijkheden en taken van preventiemedewerkers in gevaarlijke situaties behandelt. Voor meer informatie kunt u het artikel hier lezen: Rol van de preventiemedewerker bij ongevallen voorkomen.
Waarom de nieuwe PGS 15 nog ontbreekt in de wet
Het klinkt logisch: als een nieuwe veiligheidsrichtlijn klaar is, wil je die zo snel mogelijk in de wetgeving hebben. Toch loopt dit proces steevast vertraging op. Dit heeft alles te maken met de manier waarop onze wetgeving rondom de fysieke leefomgeving is georganiseerd.
Het stelsel van de Omgevingswet is traag
De Omgevingswet, die sinds 1 januari 2024 van kracht is, werkt met een gelaagd systeem. Er is de wet, er zijn de besluiten (zoals het Bal) en daaronder hangt de Omgevingsregeling. In die laatste regeling staan de technische details, waaronder de directe verwijzingen naar een specifieke uitgave van een PGS. Het aanpassen van zo’n regeling gaat niet per decreet; dit gaat via verzamelwijzigingen. Dit zijn grote pakketten met updates die meestal maar één of twee keer per jaar worden doorgevoerd. De publicatie van PGS 15:2025 en de daaropvolgende wettelijke implementatieronde liepen simpelweg niet synchroon.
Juridische borging kost meer tijd dan verwacht
Daarnaast is een PGS (Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen) van origine een document dat door de industrie en de overheid samen wordt opgesteld. Zodra het klaar is, is het eigenlijk niet meer dan een breed gedragen richtlijn. Pas als het ministerie het document juridisch toetst en officieel aanwijst in de regelgeving, wordt het een wet. Die juridische vertaalslag, waarbij gekeken wordt of er geen tegenstrijdigheden zijn ontstaan met bijvoorbeeld het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), is complex en neemt maanden in beslag.
Toch werken met PGS 15:2025? Zo doe je dat in de praktijk
Het is natuurlijk onwerkbaar om bij de bouw van een nieuw magazijn technieken uit 2016 toe te passen, wetende dat deze binnenkort achterhaald zijn. Gelukkig biedt de wetgeving handvatten om nu al met de voorschriften uit 2025 te werken, mits je dit op de juiste manier aanvliegt.
De route van de gelijkwaardigheidsbepaling
De meest gangbare methode om een voorschot te nemen op de nieuwe wetgeving, is het toepassen van artikel 4.7 uit de Omgevingswet: het verzoek om gelijkwaardigheid. Hiermee geef je eigenlijk aan dat je afwijkt van de wettelijke norm (de oude PGS 15), maar dat de maatregelen die jij neemt (volgens de PGS 15:2025) minstens hetzelfde veiligheidsniveau bieden. Je moet dit goed onderbouwen. In de praktijk is dit vaak niet heel moeilijk, aangezien de overheid zelf heeft meegeschreven aan de versie van 2025. Toch blijft het een administratieve hobbel waarbij je een formeel besluit van de Omgevingsdienst nodig hebt voordat je start.
Overleg met het bevoegd gezag is cruciaal
Dien niet zomaar koud een verzoek in. Belangrijk is dat je in vooroverleg gaat met je vergunningverlener en toezichthouder. Geef aan dat je plannen hebt gebaseerd op de 2025-versie en vraag hoe de lokale Omgevingsdienst en de veiligheidsregio (brandweer) hiermee omgaan. Vaak waarderen ze het als bedrijven meegaan met de nieuwste veiligheidsinzichten, maar ze hebben intern wel de tijd nodig om de procedures juist af te ronden, zodat jouw dossier straks waterdicht is.
Maatwerkvoorschriften als tijdelijke oplossing
Naast de gelijkwaardigheid kan het bevoegd gezag ook besluiten om de nieuwe inzichten via maatwerkvoorschriften vast te leggen. Dit betekent dat zij specifieke regels opleggen aan jouw stukje grond of jouw inrichting. Hierin kunnen zij de voorschriften van de PGS 15:2025 één-op-één overnemen. Deze route wordt vaak gekozen als de vergunningverlener zelf de regie wil houden over hoe de nieuwe richtlijn wordt toegepast in relatie tot de specifieke risico’s in jullie omgeving.
Wat is er eigenlijk anders in de 2025-versie?
De drang om met de nieuwste versie te werken is er niet voor niets. De PGS 15:2025 bevat een flinke moderniseringsslag ten opzichte van zijn voorgangers. Waar de oude versies soms erg rigide waren qua middelvoorschriften (“je moet exact dit blussysteem hebben”), kijkt de nieuwe versie breder en dieper naar doelvoorschriften.
De verschuiving naar scenario-denken
Een van de grootste veranderingen binnen de gehele PGS-reeks is de introductie van het scenario-denken. In plaats van een checklist met maatregelen af te vinken, begin je nu met het identificeren van doelen. Wat is het risico? (Bijvoorbeeld brand of een lekkende vloeistof). Wat wil je bereiken? (Het voorkomen van de verspreiding van de brand). Pas daarna kies je, aan de hand van de nieuwe richtlijn, welke maatregel het beste past bij jouw specifieke situatie. Dit maakt de richtlijn veel flexibeler voor bedrijven met afwijkende logistieke processen, al vergt het tegelijkertijd een betere motivering vanuit de veiligheidskundige of ontwerper.
Aanpassingen rondom lithium-ion batterijen
Een belangrijk punt in de logistiek is de opslag van energie-dragers. Werd hiermee in oudere versies nog wat ongestructureerd omgegaan, inmiddels is duidelijk dat de opslag van lithium-ion energiedragers (batterijen en accu’s) dermate veel specifieke risico’s met zich meebrengt, dat hiervoor een aparte richtlijn is gemaakt: de PGS 37-1. Binnen de PGS 15:2025 wordt daarom veel beter afgebakend wat wel en niet meer onder deze richtlijn valt. De aansluiting tussen de opslag van chemische stoffen en batterijen wordt hierdoor in het ontwerp transparanter, maar je zult er bij combi-locaties wel twee richtlijnen naast elkaar moeten houden.
Focus op nieuwe soorten verpakkingen en stoffen
Ook de manier waarop we goederen opslaan is veranderd. Er is in de versie van 2025 meer aandacht voor moderne opslagmiddelen en automatische magazijnsystemen (magazijnkranen, shuttles). Daarnaast is er scherper gewerkt aan de grensafbakening rondom bijzonder gevaarlijke stoffen (zoals CMR-stoffen). De definities sluiten beter aan bij de huidige Europese CLP-wetgeving voor het indelen, etiketteren en verpakken van stoffen.
Meer ruimte voor doeltreffende brandbeveiliging
Brandbeveiliging in een PGS-omgeving is altijd maatwerk, maar de richtlijn uit 2016 liep achter op de technische mogelijkheden. In de 2025-versie is er veel meer speelruimte gecreëerd voor alternatieve en vernieuwende blussystemen. Je bent minder strak gehouden aan de traditionele sprinkler- en schuimsystemen, mits je kunt aantonen door middel van geaccepteerde testprotocollen dat een nieuw systeem, zoals bijvoorbeeld bepaalde watermist-oplossingen, even adequaat reageert op een plasbrand.
In de discussie over PGS15:2025, dat nog niet is opgenomen in de omgevingsregeling, is het belangrijk om ook te kijken naar de rol van veiligheidsadviseurs. Een interessant artikel dat hierop ingaat, is te vinden op de website van Safetynet Consultants, waar zij hun diensten als ADN veiligheidsadviseur aanbieden. Dit kan waardevolle inzichten bieden voor bedrijven die zich voorbereiden op de nieuwe richtlijnen. Voor meer informatie kun je het artikel hier lezen: veiligheidsadviseur aanbieden.
Tips om je nu al voor te bereiden op de overstap
| Aspect | Data/Metrics |
|---|---|
| Naam | PGS15:2025 nog niet opgenomen in omgevingsregeling |
| Status | Nog niet opgenomen |
| Vereiste actie | Opname in omgevingsregeling |
Hoewel je nog niet zomaar zonder toestemming op de 2025-versie mag overschakelen, zit de wettelijke implementatie er wel degelijk aan te komen. Bedrijven doen er goed aan niet te wachten totdat het nieuws in de Staatscourant staat, maar nu al na te denken over de implicaties.
Breng je huidige opslag in kaart
Analyseer de huidige staat van je opslagvoorzieningen. Kijk naar de veiligheidsinformatiebladen (SDS) van je bestaande assortiment en toets deze aan de nieuwe definities binnen de PGS 15:2025. Misschien ontdek je dat bepaalde stoffen die je nu vrij op de vloer hebt staan, straks strenger gereguleerd worden, of andersom. Door een delta-analyse (het verschil tussen de huidige regelgeving en de toekomstige omschrijving) te maken, weet je precies waar je in de problemen kunt of gaat komen.
Wacht niet tot de wetgeving is bijgewerkt bij nieuwbouw
Ben je momenteel in de ontwerpfase van een logistiek centrum of een uitbreiding van het magazijn? Ontwerp dan nu vast op basis van PGS 15:2025. Het ombouwen van een ontwerp (laat staan een reeds gebouwd magazijn) van 2016-normen naar 2025-normen achteraf is extreem duur. Gebruik voor je vergunningsaanvraag de eerder genoemde gelijkwaardigheidsbepaling. Het regelen van dit papierwerk vooraf is vele malen goedkoper dan achteraf zaken fysiek moeten slopen of aanpassen aan nieuwe compartimenterings-eisen.
Train je medewerkers tijdig op de nieuwe werkwijzen
Een richtlijn is meer dan techniek en stenen; het gaat ook over de organisatie en handelingen op de vloer. Denk aan de vereisten voor de controle van verpakkingen bij ontvangst of de manier waarop interne transportmiddelen veilig opgeladen worden. Neem de scenario’s uit de 2025-versie mee in je Toolboxmeetings. Door operationeel personeel alvast bekend te maken met het gedrag dat straks wettelijk verplicht is, vergroot je de veiligheidscultuur en verloopt de formele overgang een stuk vloeiender.
Hoe het proces rondom de Omgevingsregeling verdergaat
Het ministerie en de wetgevingsjuristen zijn uiteraard bezig met het opnemen van de nieuwe richtlijn. Het is nuttig om te begrijpen hoe deze laatste fase eruitziet en wat er dan met bestaande vergunningen gebeurt.
Verwachte tijdslijn voor de formele publicatie
De overheid bundelt aanpassingen in de regelgeving, zoals eerder genoemd. Zodra het juridisch dossier is afgerond, volgt een voorpublicatie. Daarna is er nog ruimte voor internetconsultatie, al is die bij een PGS (waar de branche in een vroeg stadium al uitvoerig bij betrokken was) vaak meer een formaliteit. Na deze stappen wordt de geüpdatete Omgevingsregeling pas definitief gepubliceerd. Let er op dat men in de regel niet halverwege een kwartaal nieuwe regels in laat gaan; vaak zien we dat dergelijke wijzigingen op 1 januari of 1 juli van kracht worden. Tot die datum moet de gelijkwaardigheidsroute dus operationeel blijven voor elk nieuw project.
Wat gebeurt er met je bestaande vergunning?
Wanneer de Omgevingsregeling straks verwijst naar PGS 15:2025, betekent dat gelukkig niet dat elk bedrijf de deuren moet sluiten om direct alles om te bouwen. Binnen het milieurecht geldt vrijwel altijd overgangsrecht of een respectering van de bestaande, legale situatie. Vaak hanteren Omgevingsdiensten het principe dat bestaande, goedgekeurde situaties mogen blijven bestaan totdat het pand wordt verbouwd of de vergunning op initiatief van één van de partijen wordt geactualiseerd. Let wel op: dit gaat vaak alleen op voor de bouwkundige en technische zaken (branddeuren, blusinstallaties). Verwacht wel dat organisatorische eisen – zoals inspecties, keuringen en documentatie – relatief vlot of direct na ingang van de wet ook op jouw bestaande faciliteit van toepassing zullen zijn.
Zorg dat je het gesprek met de lokale toezichthouder openhoudt. Dit voorkomt vervelende verrassingen bij controles in de nabije toekomst, ongeacht op welk moment de nieuwe PGS definitief in de Omgevingsregeling neerstrijkt.
FAQs
Wat is PGS15:2025?
PGS15:2025 is een richtlijn voor de opslag van gevaarlijke stoffen. Het bevat voorschriften voor de opslag van gevaarlijke stoffen in verpakkingen en in bulk.
Wat houdt het in dat PGS15:2025 nog niet is opgenomen in de omgevingsregeling?
Dit betekent dat de voorschriften en richtlijnen van PGS15:2025 nog niet wettelijk verplicht zijn in de omgevingsregeling. Bedrijven zijn dus niet verplicht om zich aan deze richtlijn te houden, maar het kan wel als leidraad dienen voor veilige opslag van gevaarlijke stoffen.
Wat zijn de belangrijkste aspecten van PGS15:2025?
Enkele belangrijke aspecten van PGS15:2025 zijn de eisen voor de opslag van gevaarlijke stoffen in verpakkingen en in bulk, de voorschriften voor brandveiligheid en de maatregelen voor het voorkomen van verontreiniging van bodem en water.
Wat zijn de mogelijke gevolgen van het niet opnemen van PGS15:2025 in de omgevingsregeling?
Het niet opnemen van PGS15:2025 in de omgevingsregeling kan leiden tot onduidelijkheid en variatie in de manier waarop bedrijven omgaan met de opslag van gevaarlijke stoffen. Dit kan mogelijk leiden tot onveilige situaties en milieurisico’s.
Zijn er alternatieven voor PGS15:2025 als het nog niet is opgenomen in de omgevingsregeling?
Ja, bedrijven kunnen zich nog steeds houden aan andere geldende wet- en regelgeving met betrekking tot de opslag van gevaarlijke stoffen, zoals de PGS 15:2016 richtlijn. Daarnaast kunnen bedrijven ook gebruik maken van branche-specifieke richtlijnen en adviezen van deskundigen op het gebied van opslag van gevaarlijke stoffen.