Iedere twee jaar verandert het ADR. Voor bedrijven die gevaarlijke stoffen verzenden, verpakken, laden, lossen, vervoeren of administratief verwerken, is zo’n nieuwe editie veel meer dan alleen de komst van een nieuw boek. Procedures moeten worden gecontroleerd, classificaties kunnen wijzigen en medewerkers moeten weten wat er voor hun dagelijkse werkzaamheden verandert.
Op 1 januari 2027 treedt ADR 2027 in werking. De UNECE heeft inmiddels een geconsolideerde lijst gepubliceerd van wijzigingen die door de Working Party on the Transport of Dangerous Goods zijn aangenomen voor opname in ADR 2027. Daarbij gaat het opnieuw om een groot aantal technische wijzigingen, nieuwe bepalingen en aanpassingen van bestaande voorschriften.
Een belangrijk aandachtspunt wordt daarbij nog weleens vergeten: ADR-medewerkers moeten niet één keer worden opgeleid en vervolgens jarenlang met dezelfde kennis blijven werken. ADR 1.3 verlangt periodieke herhalingsopleiding waarbij rekening wordt gehouden met wijzigingen in de regelgeving. Een nieuwe ADR-editie is daarom bij uitstek het moment om te beoordelen welke medewerkers aanvullende instructie nodig hebben.
Het ADR blijft iedere twee jaar veranderen
Het ADR is geen statische regelgeving. Nieuwe vervoerstechnieken ontstaan, nieuwe soorten batterijen komen op de markt, verpakkingen veranderen en ervaringen met incidenten leiden tot nieuwe inzichten. Tegelijkertijd probeert de regelgeving zoveel mogelijk aan te sluiten bij de UN Model Regulations en bij andere vervoersmodaliteiten, zoals RID, ADN, IMDG Code en ICAO Technical Instructions.
Daarom verschijnt normaal gesproken iedere twee jaar een nieuwe ADR-editie. Na ADR 2025 volgt op 1 januari 2027 ADR 2027.
De wijzigingen voor 2027 laten goed zien hoe snel de wereld van gevaarlijke stoffen verandert. Vooral ontwikkelingen rondom batterijen, elektrische voertuigen, nieuwe energiedragers, verpakkingen en voertuigtechniek krijgen opnieuw aandacht. De UNECE noemt onder de belangrijkste onderwerpen voor ADR 2027 onder andere nieuwe en aangepaste bepalingen voor lithium-ion-, natrium-ion- en hybride batterijen, ontwikkelingen rond waterstoftransport, toepassing van gerecyclede kunststoffen en aangescherpte voertuigveiligheid.
Voor een bedrijf betekent dat niet noodzakelijk dat tientallen dagelijkse werkzaamheden volledig veranderen. Het betekent wel dat moet worden vastgesteld welke wijzigingen voor de eigen activiteiten relevant zijn.
Batterijen blijven een belangrijk verandergebied
Wie de afgelopen ADR-edities heeft gevolgd, zal niet verbaasd zijn dat batterijen opnieuw een belangrijke plaats innemen.
Lithiumbatterijen zijn inmiddels nauwelijks nog weg te denken uit de regelgeving voor gevaarlijke stoffen. Maar naast lithium-ion- en lithium-metaalbatterijen spelen inmiddels ook natrium-ionbatterijen een steeds grotere rol.
ADR 2027 zet die ontwikkeling verder door.
Een opvallend onderwerp is de introductie en verdere regulering van hybride batterijen die zowel lithium-ioncellen als natrium-ioncellen bevatten. De geconsolideerde wijzigingen voor ADR 2027 bevatten expliciete bepalingen voor dergelijke hybride batterijen.
Dat is belangrijk voor fabrikanten en vervoerders, maar ook voor expediteurs, magazijnen, verladers en verpakkers.
Een medewerker kan immers niet simpelweg aannemen dat iedere moderne tractiebatterij volgens dezelfde regels wordt behandeld. De exacte technologie, constructie, classificatie en toepassing van de batterij bepalen welke vervoersvoorschriften van toepassing zijn.
Ook bedrijven die machines, voertuigen of apparatuur met ingebouwde batterijen verzenden, moeten daarom controleren of bestaande classificaties en werkinstructies nog aansluiten bij ADR 2027.
Lithium, natrium en hybride systemen
De veranderingen rondom batterijen passen in een bredere internationale ontwikkeling. De 24e herziene editie van de UN Model Regulations bevat eveneens nieuwe en herziene voorschriften voor hybride batterijen met lithium-ion- en natrium-ioncellen. Ook zijn bepalingen verder uitgewerkt voor batterijen in apparatuur en batterijen die in cargo transport units zijn geïnstalleerd.
Voor de logistieke praktijk is dat relevant.
We zien immers steeds vaker complete energieopslagsystemen, batterijcontainers en andere mobiele energievoorzieningen. Daarmee vervaagt soms het traditionele beeld van een batterij als een relatief klein artikel in een kartonnen doos.
Een batterij kan tegenwoordig onderdeel zijn van een installatie die zelf de omvang van een container heeft.
Voor medewerkers betekent dit dat alleen het herkennen van een lithiumbatterijetiket niet meer voldoende is. Zij moeten begrijpen welk artikel wordt aangeboden, onder welke UN-vermelding het valt en welke aanvullende bepalingen van toepassing zijn.
Ook alternatieve aandrijving krijgt meer aandacht
De energietransitie raakt niet alleen de gevaarlijke goederen die worden vervoerd. Ook de voertuigen waarmee ze worden vervoerd veranderen.
Naast conventioneel aangedreven voertuigen komen batterij-elektrische en waterstofaangedreven voertuigen steeds nadrukkelijker in beeld.
Binnen de ontwikkeling van ADR 2027 is dan ook gewerkt aan voorschriften voor elektrische voertuigen en voertuigen met waterstofbrandstofcellen die voor bepaalde ADR-transporten kunnen worden gebruikt.
Dat onderwerp is technisch ingewikkelder dan eenvoudigweg stellen dat een elektrische vrachtwagen wel of niet gevaarlijke stoffen mag vervoeren. Het hangt onder andere samen met voertuigcategorieën, constructie-eisen en het soort vervoer.
Voor transportbedrijven is het daarom verstandig bij de aanschaf van nieuwe ADR-voertuigen nadrukkelijk te controleren welke ADR 2027-voorschriften daarop van toepassing zijn.
Verpakkingen veranderen mee
ADR 2027 bevat bovendien aanpassingen die passen bij de wens om materiaalgebruik duurzamer te maken zonder het veiligheidsniveau te verlagen.
Een voorbeeld is het gebruik van gerecyclede kunststoffen bij bepaalde flexibele IBC’s. Ook dit onderwerp komt voort uit de bredere wijzigingen in de UN Model Regulations waarop het ADR wordt afgestemd.
Dat lijkt misschien vooral iets voor verpakkingsproducenten, maar de gevolgen reiken verder.
Een verpakker moet immers controleren of een verpakking geschikt en toegelaten is voor het betreffende product. Een afzender moet kunnen vertrouwen op de juiste verpakking en markering. Een magazijnmedewerker moet beschadigingen kunnen herkennen.
Een wijziging in verpakkingsvoorschriften kan daarom verschillende partijen in de logistieke keten raken.
Tabel A moet opnieuw worden gecontroleerd
Een van de belangrijkste werkzaamheden bij iedere nieuwe ADR-editie is het opnieuw bekijken van hoofdstuk 3.2, Tabel A.
Deze tabel vormt feitelijk het hart van veel dagelijkse ADR-werkzaamheden. Hierin staan per UN-nummer onder andere de officiële vervoersnaam, klasse, classificatiecode, verpakkingsgroep, etiketten, bijzondere bepalingen, limited-quantitygrenzen, verpakkingsinstructies en voorschriften voor tanks en vervoer. ADR 2027 bevat nieuwe en gewijzigde bepalingen die doorwerken in deze systematiek. Bedrijven moeten daarom niet automatisch blijven werken met stamgegevens die in 2025 correct waren.
Dit is vooral belangrijk wanneer gevaarlijke stoffen automatisch worden verwerkt in ERP-, WMS- of transportmanagementsystemen. Een eenmaal ingevoerd UN-nummer kan jarenlang automatisch op transportdocumenten verschijnen. Wanneer niemand de achterliggende gegevens bij een ADR-wijziging controleert, kunnen fouten ongemerkt blijven bestaan.
Een nieuwe editie betekent ook nieuwe opleiding
Misschien wel het belangrijkste praktische punt van ADR 2027 is daarom niet één specifieke technische wijziging, maar de verplichting om de kennis van medewerkers actueel te houden.
Volgens ADR hoofdstuk 1.3 moeten personen van wie de werkzaamheden betrekking hebben op het vervoer van gevaarlijke goederen worden opgeleid in overeenstemming met hun verantwoordelijkheden en werkzaamheden. Dat betreft veel meer mensen dan alleen chauffeurs.
Denk aan medewerkers die gevaarlijke stoffen classificeren, vervoersdocumenten maken, orders invoeren, verpakkingen selecteren, etiketten aanbrengen, voertuigen beladen, containers vullen, gevaarlijke stoffen lossen of transporten plannen. De ADR 1.3-opleiding bestaat uit algemene bewustmaking, functiegerichte opleiding en – waar van toepassing – veiligheidsopleiding.
Daar hoort bovendien actualisering bij. ADR schrijft voor dat de opleiding periodiek moet worden aangevuld met herhalingsopleiding om rekening te houden met wijzigingen in de regelgeving. De bestaande ADR 2025-regelgeving bevat deze verplichting al; de komst van ADR 2027 is dus een concrete aanleiding om die actualisering uit te voeren.
Dat is een belangrijk verschil met de gedachte dat een werknemer één keer een ADR Awareness-cursus volgt en daarna voor onbepaalde tijd voldoende is opgeleid.
Dat is niet hoe hoofdstuk 1.3 is bedoeld.
Niet iedereen hoeft het hele ADR 2027 te kennen
Actualiseren betekent overigens niet dat iedere magazijnmedewerker alle wijzigingen uit honderden pagina’s regelgeving uit het hoofd moet leren.
De opleiding moet aansluiten bij de functie. Een medewerker die uitsluitend goederen lost, heeft andere informatie nodig dan een expediteur die transportdocumenten opstelt. Een verpakker moet vooral weten welke veranderingen invloed hebben op verpakkingen, markeringen en etikettering, terwijl iemand van de transportplanning bijvoorbeeld kennis moet hebben van vrijstellingen, voertuigvoorwaarden en vervoersbeperkingen.
Een goede ADR 2027-update begint daarom met de vraag: wat verandert er in onze organisatie en welke medewerkers krijgen daarmee te maken? Vervolgens kunnen werkinstructies, checklists, software, procedures en opleidingen worden aangepast.
Wacht niet tot juli 2027
De formele overgang naar een nieuwe ADR-editie kent traditioneel een overgangsperiode, tenzij voor een specifieke bepaling anders is bepaald. Dat geeft bedrijven enige tijd om de omschakeling te organiseren.
Het is echter onverstandig om die periode te gebruiken als reden om pas op het laatste moment te beginnen.
Juist in de maanden vóór 1 januari 2027 kunnen veiligheidsadviseurs en organisaties inventariseren welke wijzigingen relevant zijn. Stamgegevens kunnen worden gecontroleerd, procedures aangepast en medewerkers geïnstrueerd.
Daarmee wordt voorkomen dat verschillende versies van procedures, etiketten of instructies naast elkaar blijven circuleren.
ADR 2027 is vooral een moment om de organisatie opnieuw scherp te zetten
De tweejaarlijkse ADR-wijziging is uiteindelijk meer dan een administratieve update. Het is een logisch moment om opnieuw naar de gehele gevaarlijke-stoffenketen binnen een bedrijf te kijken.
Zijn de classificaties nog correct? Worden de juiste verpakkingen gebruikt? Kloppen de etiketten en markeringen? Zijn de vervoersdocumenten correct ingericht? Zijn de softwaregegevens bijgewerkt? En misschien wel het belangrijkste: weten de betrokken medewerkers wat er vanaf 2027 anders moet? Juist dat laatste verdient nadrukkelijk aandacht.
Een ADR Awareness- of ADR 1.3-opleiding moet geen eenmalige gebeurtenis worden. De regelgeving verandert iedere twee jaar en ADR verlangt dat de kennis van medewerkers wordt bijgewerkt om met die veranderingen rekening te houden. ADR 2027 vormt daarom voor iedere organisatie die gevaarlijke goederen over de weg verzendt, verpakt, laadt, lost of vervoert een logisch moment voor herinstructie. Niet alleen omdat regels veranderen, maar omdat actuele kennis uiteindelijk bepaalt of die regels in de dagelijkse praktijk ook daadwerkelijk goed worden toegepast.
Wil je je medewerkers een ADR cursus laten volgen? Kijk naar de ADR Awareness cursus.